Soruşturma yapılmasına yer olmadığına dair kararın niteliği, koşulları, sonuçları ve denetimi

Özet

Ceza muhakemesinin başlangıç evresi olarak kabul edilen soruşturma evresi bireyin yargı makamları ile ilk kez karşılaştığı evredir. Ceza muhakemesi sistemimize hâkim olan mecburilik ilkesi gereği savcılık makamı kendisine ulaşan ya da re’ sen öğrendiği suç şüphesi barındıran eylem ile ilgili soruşturmayı başlatmak zorundadır. İhbar ya da şikâyetin içeriğine bakılmaksızın soruşturmaya başlanması savcılığın iş yükünün artmasına ve gerekçesiz, mesnetsiz iddialar yüzünden kişilerin muhakeme sürecine dâhil olmalarına sebep olmuştur. 15/08/2017 tarihinde CMK m.158/6’ da yapılan düzenleme ile hukuk sistemimize dâhil olan ‘’ soruşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar’’ kurumu bu sorunların çözümü ve özellikle de kişilerin lekelenmeme haklarının korunması için getirilmiştir. Cumhuriyet savcısı kendisine ulaşan ihbar ya da şikâyetin konusunu değerlendirecek ihbar ya da şikâyetin soyut ve genel nitelikte ya da açıkça anlaşılan bir suç olmadığını anladığı zaman SYOK verecek ve ihbar kaydını yapacaktır. SYOK sonrası ihbar ya da şikâyetin muhattabı olan kişiye ‘’şüpheli’’ sıfatı verilmeyecek onun yerine ‘’şikâyet edilen’’ ve ya ‘’ihbar edilen’’ sıfatları verilecektir. SYOK sonrası ihbar ya da şikâyette bulunan kişi karara CMK m.173’te ki usule göre itirazda bulunabilecektir. Bu sayede soruşturma yapılmasına yer olmadığına dair kararın denetimi de sağlanmış olacaktır. SYOK sonrası mesnetsiz iddialarla yapılan ihbar ya da şikâyetlerin sayısının azaldığını, kişilerin muhakeme süreçlerine gereksiz yere dâhil olmamaları sayesinde de lekelenmeme haklarının korunduğunu düşünmekteyiz.