Çerçeve Öykü Yönteminin Kurgusal Hikâyelerde İnandırıcılığa Etkisi

Özet

Çerçeve öykü; içinde yer alan farklı bir (ya da birden çok) daha öncelikle hikayeyi sunmak amacıyla kurgulanmış olan bir anlatıdır. Çerçeve öykü, sadece daha derinlikli anlatılar oluşturmak için bir yöntem değil, aynı zamanda kurgusal bir eserin, okuyucusuyla arasında oluşması gereken güven ve inanç ilişkisinin kurulmasını kolaylaştırmak adına yazarların kullanabileceği efektif bir araçtır. Bu hassas ilişkinin oluşması, okuyucunun, bir metnin tasvir ettiği kurgusal gerçekliği, eserin kurgusallığını göz ardı ederek deneyimleyebilmesi için elzemdir. Bu iç-içe hikaye tekniğine has, gerçek ve kurgu arasındaki duvarı saydamlaştırmak için kullanılabilecek bazı anlatı dinamikleri: okuyucunun, hikayenin kendisine ulaştırılmasında kullanılan mecrayı göz ardı etmesine yardımcı olabilmesi; anlatıcı karaktere, okuyucu haricinde hitap edebileceği başka bir (kurgusal) muhatap sağlanabilmesi; kullanılan mecranın kendine has dinamikleri sebebiyle hikayenin anlatımında ortaya çıkabilecek bazı teknik kesintilere kurgu dahilinde kılıflar uydurulması; hikaye dahilindeki karakterlerden birinin hikayenin anlatıcısı olarak öne sürülmesiyle yazarın, kendisiyle hikaye arasına mesafe koyabilmesi; hikayeyi anlatan kaynağın güvenilirliğinin, hikaye esnasında vurgulanmasıyla hikayenin inandırıcılığının arttırılması olarak gösterilebilir. Ayrıca, bir çerçeve öykü, çerçeve ve çerçevelenmiş hikayeler arasındaki paralellikler marifetiyle, okuyucuya hikaye ve anlatıcısı hakkında daha derin bir kavrayış imkanı sağlayabilmektedir. Bu çalışma, bahsi geçen bu anlatı dinamiklerini, seçili örnekler ekseninde değerlendirerek, çerçeve öykü yönteminin anlatısının inandırıcılığı üzerindeki etkisini incelemektedir.