Türkiye’de Kamu Harcamalarının Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi: ARDL Sınır Testi Yaklaşımı İle Bir Analiz
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18094967Anahtar Kelimeler:
kamu Harcamaları, Ekonomik Büyüme, Keynesyen Hipotez, ARDL Sınır Testi, TürkiyeÖzet
Sürdürülebilir ekonomik büyüme ve makroekonomik istikrar, politika yapıcıların en önemli öncelikleri arasında yer almaktadır. Bu durum kamu harcamalarının büyüme, iktisat kuramı ve uygulamalı çalışmalar üzerindeki önemini korumaktadır. Wagner Kanunu, ekonomik büyümenin kamu harcamalarını artırdığını ileri sürerken, Keynesyen yaklaşım kamu harcamalarını ekonomik büyümenin belirleyicisi olarak görmektedir. Bu çalışmada, Türkiye’de 1987–2024 döneminde kamu harcamaları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki Keynesyen bakış açısıyla incelenmektedir. Analizde, Dünya Bankası veri tabanından elde edilen genel devlet nihai tüketim harcamaları (GE) ve reel Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GDP) serileri kullanılmıştır. Serilerin durağanlığı ADF ve PP birim kök testleri ile test edilmiş; her iki değişkenin de düzeyde durağan olmadığı, birinci farkları alındığında I(1) sürecine sahip oldukları belirlenmiştir. Ardından, ARDL sınır testi yaklaşımı ile uzun dönem eş bütünleşme ilişkisi araştırılmış ve F-istatistiğinin kritik sınırların üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Uzun dönem tahmin sonuçları, kamu harcamalarının ekonomik büyüme üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu; kamu harcamalarındaki %1’lik artışın, ekonomik büyümeyi yaklaşık %1,01 oranında artırdığını göstermektedir. Hata düzeltme modelinde katsayının negatif ve anlamlı olması, kısa dönemde ortaya çıkan sapmaların yaklaşık yarısının bir sonraki dönemde giderildiğine işaret etmektedir. Elde edilen bulgular, Türkiye ekonomisi için incelenen dönem özelinde Keynesyen hipotezin geçerli olduğunu göstermektedir.
Referanslar
Akbulut, N., & Başoğlu, A. (2023). Wagner kanunu ve Keynesyen hipotez kapsamında Türkiye’de kamu harcamaları–ekonomik büyüme ilişkisi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 40, 131–148.
Aktan, C. C. (2003). Değişim çağında devlet. Çizgi Kitabevi.
Arıcan, E. (2014). Ricardocu denklik teoremi ve kamu açıklarına ilişkin yaklaşımlar: Türkiye ekonomisine ilişkin bir uygulama. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20(1), 77–94.
Arıcan, E., & Okay, G. (2014). Ekonomik istikrarsızlık ortamında merkez bankası politikaları ve Türkiye örneği. Journal of Economic Policy Researches, 1(1), 1–49.
Başar, S., Aksu, H., Temurlenk, M. S., & Polat, Ö. (2009). Türkiye’de kamu harcamaları ve büyüme ilişkisi: Sınır testi yaklaşımı. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(1), 301–314.
Bayat, T., & Kayhan, S. (2023). Türkiye’de kamu harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki asimetrik etkisi. İktisadi Büyüme Konusunda Güncel Sorunlar, 39.
Coulibaly, S., & Guei, P. (2024). Economic analysis letters.
Çelen, M., & Zülfüoğlu, Ö. (2008). Klasik borçlanma teorisinin oluşumu. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25(2), 289–308.
Dardot, P., & Laval, C. (2012). Dünyanın yeni aklı: Neoliberal toplum üzerine deneme. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
DEMİR, Ö. (2022). Türkiye de Yabancı Sermaye Yatırımlarının Uzun Dönemli Büyümeye Etkileri İçsel Büyüme Teorisine Dayalı Ampirik Bir İnceleme. Teorik ve Uygulamalı Sosyal Bilimler Dergisi, 4(3), 351–351.
Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427–431.
Efthalitsidou, K., Zafeiriou, E., Spinthiropoulos, K., Betsas, I., & Sariannidis, N. (2021). GDP and public expenditure in education, health and defense: Empirical evidence for Greece. Mathematics, 9(18), 2319.
Fajar, M., & Winarti, Y. G. (2021). Testing the existence of Wagner’s Law in Papua Province. Jurnal Matematika MANTIK, 7(2), 132–139.
Güder, F., Yücekaya, P., & Şenyurt, A. (2016). Kamu harcamaları ile ekonomik büyüme ilişkisi: Keynesyen görüş mü? Wagner Kanunu mu? (2006–2015). Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 47–60.
Hossain, M. A., Toufique, M. M. K., Smrity, D. Y., & Kibria, M. G. (2024). Testing the validity of Wagner’s Law in four income groups: A dynamic panel data analysis. Heliyon, 10(2).
IMF. (2022). World economic outlook database.
Jobarteh, M. (2020). Testing Wagner's law for Sub-Saharan Africa: A panel cointegration and causality approach. Theoretical & Applied Economics, 27(1).
Karaş, E. (2020). BRICS ülkeleri ve Türkiye bazında Wagner Kanunu’nun geçerliliğinin sınanması. Maliye Dergisi, (178), 199–223.
Keynes, J. M. (1936). The general theory of employment, interest and money. Macmillan.
Kızılkaya, F. (2021). Türkiye’de ekonomik büyüme ve kamu harcamaları ilişkisinin Fourier yaklaşımı ile incelenmesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 69, 52–63.
Künç, S. & Tutgun, S. (2023). Peacock–Wiseman modeli çerçevesinde Wagner Kanunu’nun Türkiye için geçerliliği: Asimetrik kanıtlar. Kapanaltı Dergisi, (4), 12–29.
Mushtaq, S. M., Hafeez, A. H., & Ahmad, T. A. (2023). Wagner vs. Keynes: A cointegration analysis of Pakistan.
Nokam, V. N. W., & Soh, S. G. (2023). Growth in public spending and economic activity in Cameroon: Keynes vs Wagner. SJEBM, 10(5).
OECD. (2021). Fiscal policy responses to COVID-19.
Peacock, A., & Wiseman, J. (1961). The growth of public expenditure in the United Kingdom. George Allen & Unwin.
Permana, Y. H., & Wika, G. (2013). Testing the existence of Wagner’s Law in Indonesia. SSRN 2314712.
Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289–326.
Phillips, P. C. B., & Perron, P. (1988). Testing for a unit root in time series regression. Biometrika, 75(2), 335–346.
Rani, R., & Kumar, N. (2022). Wagner hypothesis in India: An empirical investigation. Journal of Public Affairs, 22(1).
Selen, U. F. & Eryiğit, K. (2009). Is Wagner’s Law valid for Turkey in the presence of structural breaks? Maliye Dergisi, 156.
Smith, A. (1776). An inquiry into the nature and causes of the wealth of nations. Strahan and Cadell.
Stewart, D. (1980). Account of the life and writings of Adam Smith. Oxford University Press.
Tülümce, S. Y. & Zeren, F. (2017). Türkiye’de kamu harcamaları ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin asimetrik nedensellik analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 13(2), 299–310.
Ünlü, A. (2024). Ekonomik büyüme ve kamu harcamaları ilişkisine yönelik ampirik kanıtlar: Türkiye örneği. Uluslararası Muhasebe ve Finans Araştırmaları Dergisi, 6(1), 35–46.
Wagner, A. (1890). Grundlegung der politischen ökonomie. C. F. Winter.
World Bank. (2022). Global economic prospects.
Yasa, B. D. (2017). İktisat düşüncesinde devlet müdahaleciliği kuramının evrimi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2).
Yurtkuran, S. (2022). Kamu harcamaları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Türkiye örneği. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(3), 1029–1044.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Sosyal Bilimler Akademik Gelişim Dergisi (SOBAG)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
